Het geld ligt op straat

Dat roept mijn goede vriend Piet altijd als ik klaag over mijn inkomen. Gisteren liep ik door Baarn en dan moet ik aan mijn grootvader denken die in Baarn heeft gewoond. Ik heb in mijn jeugdjaren heel veel aan mijn grootvader gehad.

Mijn grootvader zou het ongetwijfeld met Piet eens geweest zijn, echter hij stierf straatarm op 86-jarige leeftijd. Wel in een chique huis aan de Gerrit van der Veenlaan in Baarn dat onlangs op Funda te koop stond voor 2,5 miljoen. Helaas was het destijds zijn eigendom niet. Hij huurde er een paar kamers.

Mijn grootvader was een intelligente man met een bewogen leven. Begonnen als koetsier klom hij op tot rentmeester van een landgoed in Bennekom. Hij mocht als beheerder samen met mijn grootmoeder wonen in een grote villa. Daar werden ook mijn moeder en mijn ooms geboren. Zijn fascinatie voor auto’s bracht hem al snel de noodzakelijke kennis bij om in ze rijden en ze te onderhouden. Dus werden de koetsen op het landgoed door auto’s vervangen.

De familie waar mijn grootvader voor werkte was van adel en deed zaken met de Romanovs. Maar dat hield uiteraard op toen de Tsaar met zijn familie in 1917 werd vermoord. Ze zochten eerst naar andere middelen van bestaan maar het was zo vlak na de oorlog een moeilijke tijd. De familie ging failliet en mijn grootvader stond met zijn gezin op straat.

Hij vertrok naar Amsterdam waar hij een baan kon krijgen bij de Amsterdamse Rijtuigmaatschappij als een soort paardenfluisteraar. Hij verstond namelijk de kunst om paarden die niet luisterden weer in het gareel te krijgen. Dat had hij van zijn vader, mijn overgrootvader, geleerd. Maar zijn hart ging uit naar de auto. Hij kreeg die kans toen de ARM een baantje voor een autopoetser had. Dat was ver beneden zijn niveau maar hij pakte de baan toch aan want dan zat hij tussen de auto’s en kon hij misschien zijn kennis tonen.

Het was een slimme zet van mijn grootvader want inderdaad kreeg hij kansen. Zo klom hij op van poetser, automonteur, garagechef en uiteindelijk verkoopdirecteur. Maar een hartinfarct maakte een vroeg einde aan zijn loopbaan. Hij verhuisde met mijn grootmoeder naar Baarn. Vele malen mocht ik in Baarn bij ze komen logeren. Mijn grootvader hield van wandelen en nam mij dan mee. Onderweg kreeg ik tal van raadgevingen waar ik nog vaak aan denk.

Tijdens het wandelen keek mijn grootvader regelmatig naar de straat. Dat was een gewoonte uit zijn arme periode. Hij hoopte dan wat klein geld te vinden en had soms geluk. Als hij weer eens een dubbeltje gevonden had kreeg ik dat van hem met de woorden: “Kijk Paul, dit is het begin van een miljoen!”

Op de Gerrit van der Veenlaan staat het monument van koningin/regentes Emma. Dat is in opdracht van de koninklijke familie gemaakt door Gerrit van der Veen in 1937. Op een dag liepen we er naartoe omdat mijn grootvader veel respect voor Emma had. Zij moest het puin ruimen dat haar onsympathieke, 40 jaar oudere echtgenoot Willem III bij zijn dood had nagelaten. Zijn chaotische begrafenis had Emma niet bijgewoond. De rouwdienst werd geleid door hofprediker Cornelis Eliza van Koetsveld. In zijn lijkrede zei hij: Wel weten wij hoe opbruisend en hartstochtelijk het karakter was van den Ontslapene, en hoe hij, als mens vaak het zelfbedwang miste, dat hem zou sieren als Koning. Ik heb hem nooit gevleid bij zijn leven en denk het ook niet te doen na zijnen dood.” Vervolgens “struikelden” de dragers van de kist, die stuiterend in de grafkelder aankwam.

Nee, Emma zal geen tranen hebben gelaten om het heengaan van haar man, de vader van Wilhelmina. Die had in 1937 het monument voor haar moeder in Baarn laten bouwen. Daar stonden we nu voor. Mijn grootvader keek weer eens naar de grond en raapte een dubbeltje op. Dat ritueel kwam zoals gezegd vaker voor maar nu viel zijn mond open van verbazing.

Het dubbeltje was gedateerd 1897 met aan de beeldzijde Wilhelmina met lang haar. Het beeld van Emma staat formeel in het Wilhelminapark. Allemaal toevalligheden of een wonder? “Hier jongen, dit is voor jou en brengt later vast veel geld op.” Met die worden kreeg ik de zilveren schat van mijn grootvader.

Het dubbeltje is in een mooie staat met weinig slijtage. Er zit nog voldoende tekening in de haren van Wilhelmina. De waarde ligt ergens tussen de 25 en 50 euro. Mijn grootvader had postuum gelijk: dat dubbeltje steeg behoorlijk in waarde.