Genezend medium Jomanda is terug….?

Misschien was Jomanda wel het grootste wonder van de twintigste eeuw. Joke Damman, zoals ze werkelijk heet, kwam, zag en overwon. Van nachtclubdanseres tot healingmedium met duizenden fans. Hoe kreeg ze dat voor elkaar? Tineke de Nooij en Ewout Genemans, twee documentairemakers doken onafhankelijk van elkaar in de geschiedenis van het “Wonder uit Tiel” en doen binnenkort verslag op respectievelijk Videoland en Discovery.

Sinds 2009 woont Jomanda ergens in Canada. Ewout Genemans had een detective nodig om haar op te sporen. Of Ewout met haar gesproken heeft laat hij in het midden. We moeten zijn docu zien zegt hij. DJ Tineke de Nooij sprak in ieder geval wel met Jomanda.

Vanaf 1994 tot 1995 maakte de voormalige Veronica DJ Tineke na een opleiding tot televisieproducent een spraakmakend televisieprogramma over de paranormale wereld bij RTL. Vrijwel alle in ons land bekende mediums, paragnosten en healers waren bij haar te gast. De redactie was in handen van haar zus Assie de Nooy, de drijvende kracht achter het programma. Jomanda is vaak bij Tineke te gast geweest.

In de jaren tachtig en negentig was er veel belangstelling voor het paranormale. Veronica had het goed beluisterde radioprogramma Het Zwarte Gat (1978 – 1994) en lanceerde in 1985 de eerste Paravisiebeurs in Rotterdam. Een jaar later kwam Paravisie het maandblad uit dat nog altijd bestaat.

Uitgever, schrijver en promotor Willem Jan van de Wetering (1946 – 2019) wordt in 1992 programmadirecteur van Radio Noordzee International. Ik ontmoet hem op een beurs voor reclamemensen. We kennen elkaar uit de muziekindustrie. Als ik hem het voorstel doe voor een tegenhanger van Het Zwarte Gat met Paragnost Piet Vuijst, lacht Willem Jan mijn idee weg. Hij moet niets van dat zweefgedoe hebben beweert hij.

Nog geen half jaar later lanceert Willem Jan Jomanda op radio Noordzee. Ik ben met stomheid geslagen. Jomanda kende ik overigens niet. Weldra zou dat veranderen want Jomanda werd een enorme hit mede dankzij haar ingestraalde water. Haar man en manager Jacques Onderwater zag kansen voor zijn leegstaande veilinghal en begon met het organiseren van bijeenkomsten. Duizenden mensen trokken vervolgens naar Tiel voor een healing van Jomanda.

Tiel werd een soort bedevaartsoord wegens de vele spontane genezingen die het Orakel in gang zou hebben gezet. Jomanda rekende geen woekerprijzen. Toch heeft ze miljoenen verdiend door de massale opkomst van haar publiek en de verkoop van flessen zogenaamd ingestraald water. Vanzelfsprekend kwam er ook kritiek. In menig televisieprogramma was Jomanda altijd bereid om haar criticasters van repliek te dienen.

Jomanda is in 1998 gestopt met haar bijeenkomsten in Tiel en inmiddels al heel lang gescheiden van haar echtgenoot en manager Onderwater. Ze treedt dan nog wel op in ’t land maar dat is kleinschaliger. Ook zien we haar te pas en onpas op televisie. Haar grootste plaaggeest is Jack Spijkerman die haar hinderlijk volgt.

Maar het is niet Jack Spijkerman die het begin van haar ondergang inluidt. Dat is ongewild de actrice Sylvia Millecam. Zij raadpleegt Jomanda voor haar borstkanker want Sylvia weigert een voorgestelde amputatie, chemo en bestraling. Jomanda ziet geen kanker bij Sylvia en is overtuigt dat ze haar kan genezen. Maar dan gebeurt het drama, Sylvia overlijdt. Jomanda blijft beweren dat Sylvia geen kanker had en dat was heel erg dom want zelfs de beste arts heeft het soms mis. Ook na de dood van Millecam gaat Jomanda door.

In 1999 stichtte Jomanda na een visioen het bedevaartsoord Maria Vrede in het voormalige patersklooster Ravensbos in Valkenburg, waar ze maandelijks healings hield en in 2001 ook haar intrek neemt. In 2013 trekt ze door ’t land samen met Emile Ratelband.

Maar de publieke opinie keert zich tegen Jomanda. Onder druk van de reguliere, medische wetenschap waaronder de vrouwenarts Cees Renckens voorzitter van de vereniging tegen de kwakzalvers, besluit het OM Jomanda te vervolgen voor dood door schuld. Immers, Jomanda zou Sylvia de reguliere behandeling tegen kanker hebben onthouden. Jomanda ontkent de aantijgingen en zegt dat Sylvia pas bij haar kwam nadat ze 20 artsen had geraadpleegd. Het OM zet echter door en heeft succes. Jomanda wordt veroordeeld maar krijgt een milde, voorwaardelijke straf. Jomanda en het OM gaan in hoger beroep. Na 13 jaar strijd heeft Jomanda in 2013 toch gewonnen en wordt ze van alle blaam gezuiverd.

Ik was blij met die vrijspraak want ik ben van mening dat de patiënt zelf verantwoordelijk is voor het wel of niet opvolgen van medische adviezen. Bovendien bleek uit de getuigenverklaringen dat Jomanda Sylvia niet had weerhouden een reguliere behandeling te ondergaan.

Jomanda doet in 2009 nog een boute uitspraak over haar plaaggeest Jack Spijkerman. Het getal 10 wordt zijn ondergang beweert Jomanda. Jack lacht haar uit. Maar Jomanda krijgt gelijk. Als Jack besluit de VARA te verlaten voor John de Mols TV10 gaat het mis. De zender wordt geen succes. Geen gelijk krijgt Jomanda met haar voorspelling dat ons land op 24 augustus 2011 getroffen wordt door een Tsunami. Technisch zou dat ook vrijwel onmogelijk zijn. De dreiging komt niet meer van de Noordzee maar van de grote rivieren.

Enfin, na een zeer bewogen leven met ups-and-downs leeft Jomanda dus teruggetrokken in Canada. Waaraan ze nu plotseling niet één maar twee documentaires te danken heeft is mij een volslagen raadsel. Wie weet heeft de Kosmos tot haar eerherstel besloten.

Tot slot de prangende vraag: Jomanda terug op televisie, zou ze scoren? Ja, dat denk ik wel. Er zijn geen paranormale programma’s meer en Jomanda heeft nog altijd heel veel fans.

Docu van Tineke de Nooij

Docu van Ewout