De vrije wil bestaat niet

Zo’n acht tot tien seconden voordat je je realiseert dat je het besluit neemt een knopje in te drukken, is je brein al bezig die actie te plannen. Geheel op eigen houtje regelen je hersenen de voorbereiding voor de beweging. Niks vrije wil dus: je bewustzijn krijgt alleen een memo achteraf, nét voordat je de knop raakt. Dat ontdekten hersenwetenschapper John-Dylan Haynes en zijn collega’s toen ze veertien vrijwilligers in een hersenscanner legden. Victor Lamme schreef er in 2010 een spraakmakend boek over.

We praten hierboven over een eenvoudige handeling en het slimme onderbewuste die voor ons bepaalt wat we doen. Maar wie stuurt dat onderbewuste dan aan? Zijn onze genen misschien voorgeprogrammeerd? Op het gebied van onze levensloop is al heel wat onderzoek gedaan. wetenschappers kwamen tot de ontdekking dat we succes en geluk niet kunnen afdwingen maar het ons wel of niet overkomt.

Misschien zit er toch een kern van waarheid in het spreekwoord wie voor een dubbeltje geboren is bereikt nooit een kwartje en moeten we dat spreekwoord niet letterlijk nemen maar in overdrachtelijke zin. Immers, we kennen genoeg rijke mensen die uit een arm gezin afkomstig zijn. Maar wellicht lag hun levensloop vast. Ook kennen we de zwoegers die ondanks hard werken en de volle 100% inzet de ene na de ander tegenslag moeten incasseren en nooit een stap verder komen. Ik ken er eveneens genoeg die met een gouden lepel in de mond geboren zijn maar uiteindelijk eindigden als ridder te voet.

Afkomst en uiterlijk spelen een niet onbelangrijke rol bij het beklimmen van de maatschappelijke ladder. Wie de serie “het mooiste meisje uit klas”volgt, ontdekt dat ook mooie mensen de tegenslagen voor hun kiezen krijgen. Succes heeft altijd een keerzijde. De roddelbladen en RTL Boulevard danken er hun bestaansrecht aan.

Ons levenspad ligt bezaaid met kiezels en keien. Maar nu komt het wonderbaarlijke: die struikelblokken zijn reeds lang van te voren door sommige paragnosten en mediums te zien! “Het zit wel of niet in je film”, zou paragnost Piet Vuijst zeggen. Paragnoste Sonja van der Linden uit Almere omschrijft het als een “pakketje” waarmee je door de Kosmos naar de aarde bent gestuurd.

De criticasters zeggen: “logisch dat voorspellingen uitkomen want je gaat er naar leven.” Daar zit zeker een kern van waarheid in. Gelukkig ken ik uit mijn eigen leven voorspellingen die ik onmiddellijk naast me heb neergelegd en wonderlijk genoeg toch uitkwamen. En wat moeten de criticasters denken van voorspellende dromen? Waarschuwingen voor onheil komen tot ons maar zelden luisteren we er naar.

Dus als onze levensweg vastligt, waarom zouden we dan nog ergens moeite voor doen? Dat is een uitstekende vraag omdat wetenschappelijk gebleken is dat we de meeste tijd van ons leven verdoen met nutteloze inspanningen. Er bestaat zoiets als het 80/20 principe van Richard Koch. Met slechts 20% van ons denken en doen behalen we de hoogste winst.

Mijn beste relaties zijn spontaan ontstaan. Het meeste succes heb ik behaald met klussen die me uit het niets werden aangedragen. Wie mij in mijn jeugd had voorspeld dat ik geld zou gaan verdienen met schrijven had ik hartelijk uitgelachen. Ik was zwaar dyslectisch en hoewel nu minder, heb ik met spelling nog altijd moeite. Men zegt dat mijn verhalen goed leesbaar zijn en de inhoud vaak verrassend. Zo bouwde ik ondanks een handicap een grote lezerskring op.

We kennen de succesvolle laadbloeiers. Mensen die eerst iets zijn gaan doen waar ze uiteindelijk geen plezier aan beleefden en besloten een nieuwe start te maken. Ze namen een groot risico door het vertrouwde los te laten. Toch is vrijwel altijd de nieuwe start een groot succes. Dat geldt voor werk maar ook voor relaties.

Vraag je aan ze wanneer het omslagpunt kwam dan blijkt dat altijd een samenloop van omstandigheden te zijn. Soms heel dramatisch zoals shorttracker Monique Velzeboer. Ze raakte door een val verlamd maar is nu een succesvol, internationaal fotografe. Zou de Kosmos ons die andere richting op sturen zonder dat we het merken?

Een ziekte laat ons tot bezinning komen. Het kan ook het begin van geluk zijn zoals een vriend van mij overkwam. Die werd opgenomen in het ziekenhuis wegens hernia en ontmoette op dezelfde afdeling zijn liefde voor het leven. Hij besloot gelijk een punt achter zijn al jaren kwakkelend huwelijk te zetten.

Een succesvolle advocaat van de Amsterdamse Zuidas was zijn werk zat. Hij kocht een nostalgische poffertjeskraam en ging op jaarmarkten en feesten met poffertjes staan. Altijd vrolijke mensen gaf hem meer voldoening dan de zoveelste rechtszaak winnen. Hij besloot een bedrijf te maken van de verhuur van poffertjeskramen. Kansarmen leidde hij op tot poffertjesbakkers. Inmiddels verdient hij met poffertjes meer dan ooit als advocaat maar dat was nooit zijn doel geweest. Het geeft wel aan dat als je doet waar je passie ligt het succes in je schoot geworpen wordt. Alleen, wanneer ga je dat doen? Uit vrije wil of als je daartoe min of meer gedwongen wordt…….?

Foto: touwtrekken monument Wismar Mecklenburg.