De tandlegende

Ik was betrokken bij een nachtuitzending  van Karel van der Graaf (wie kent hem nog?) op Hilversum 3. Als we na afloop om 6 uur ’s morgens samen het studiogebouw verlaten, komt er een vrouw naar ons toe. Ze klaagt over een radiozender in haar hoofd en dat ze daarom niet kan slapen. Wij moeten die zender uitzetten is haar mening. Karel en ik kijken elkaar veelbetekenend aan. Ik krijg een ingeving en geef haar het adres van Jelle Veeman voor hulp. Blij dat wij aandacht aan haar klacht hebben geschonken druipt de vrouw af.

Enkele maanden later lees ik een artikel over Amalgaanvullingen. Daar is van alles mee aan de hand. Het spul is giftig en kan daarom tal van lichamelijke klachten veroorzaken. Maar voor wie er gevoelig voor is werkt het ook als een kristalontvanger zonder afstemming. Deze gevoelige mensen horen dus dag en nacht een brei van radio-uitzendingen. Onmiddellijk denk ik terug aan de vrouw waarvan Karel en ik dachten dat ze schizofreen was. Blijkbaar was haar klacht geen geestelijke afwijking maar te wijten aan Amalgaan.

Toen ik onlangs mijn column schreef over de bandstemmen moest ik denken aan de verhalen over Amalgaan en natuurlijk aan de werking als een kristalontvanger. Ik ging zoeken en verwachtte een wetenschappelijk artikel te vinden maar kwam bedrogen uit. Amalgaan als kristalontvanger is een Broodjeaapverhaal in de wereld geschopt door de Amerikaanse comédienne Lucille Ball (1911 – 1989). Haar tv-show was razend populair en werd ook in ons land uitgezonden. Sommige van haar grappen gingen een eigen leven leiden.

Op de vraag: ‘Kun je radio ontvangen in de mond via een vulling?’ kwam het antwoord van de Mythbusters (Adam Savage en Jamie Hyneman onderzoeken en ontrafelen legendes). Zij zeggen dat ‘zingende vullingen’ onzin is.

In deze bekende Amerikaanse volkslegende speelt Lucy Ball de hoofdrol. Ball vertelt over haar loden vullingen aangebracht in 1942, in de Dick Cavett Show. Terwijl Ball in de auto reed, kreeg ze een lied voor haar “kiezen”. Ze vertelde de volgende dag dat haar nieuwe vulling waarschijnlijk radiosignalen van de zendmast naast de snelweg had opgepikt.

Een paar dagen later hoorde Ball een vreemd getik in haar mond. Ze reed heen en weer tot het signaal helder en duidelijk was. Het leken morsetekens. Ball meldde het de volgende dag aan de beveiligingsdienst van de filmstudio die vervolgens een Japans spionnennetwerk kon oprollen. Hoe Lucy Ball’s gebit de wereld redde. Deze geschiedenis werd verwerkt in de musical Something for the Boys waarin Ball zelf ook acteerde.

Maar hoe kwam Ball op dit waanzinnige verhaal? Had ze het echt zelf bedacht? In onderstaande video wordt de ontstaansgeschiedenis uitgelegd.

In 2002 stond voor op Time Magazine, een glazen tand afgebeeld met een chip erin: de tandtelefoon. Het was het ontwerp van designstudenten uit Londen. Hun glazen kies zond radiosignalen naar het oor. Je kon met de kies ook bellen en gebeld worden was hun verhaal. Nu, 20 jaar later, is de tandtelefoon nog steeds niet leverbaar.

Helaas moeten we toch concluderen dat de vrouw die me aansprak bij Hilversum 3 wel degelijk schizofreen was.

Geraadpleegde bronnen: NRC cultuurblog, YouTube PlayTheMind en Discovery Channel.